Alarm to nie tylko ochrona przed włamaniem. Co potrafią Ajax i SATEL?

Kiedy słyszysz „alarm do domu”, najczęściej myślisz o czujkach ruchu i syrenie. Tymczasem dodatkowe funkcje alarmu mogą obejmować wykrywanie zalania, automatyczne odcięcie wody, sterowanie oświetleniem, obsługę bramy, rolet i wybranych funkcji ogrzewania. System może też przekazać informację o dymie, czadzie albo awarii urządzenia.

W praktyce liczy się to, co dzieje się po wykryciu zdarzenia. Sam komunikat „woda w kuchni” jest przydatny. Jeszcze większą wartość daje odpowiednio zaprojektowana reakcja: zawór zamyka dopływ, domownik otrzymuje powiadomienie, a zdarzenie zostaje zapisane w historii.

1. Alarm przed zalaniem: czujnik wykrywa, zawór zatrzymuje dopływ

Nieszczelny wężyk, zmywarka czy pralka nie czekają, aż ktoś będzie w domu. Czujnik zalania umieszczony w odpowiednim miejscu reaguje, gdy woda dotrze do jego styków lub sondy. Dlatego planowanie zaczynamy od źródeł ryzyka: szafki pod zlewem, pralki, zmywarki, rozdzielacza instalacji i pomieszczenia technicznego.

W Ajax przykładem takiego zestawu są LeaksProtect Jeweller, zgodny hub i Ajax WaterStop Jeweller. LeaksProtect wykrywa wodę, a skonfigurowany scenariusz może uruchomić zamknięcie zaworu. WaterStop umożliwia również sterowanie dopływem z aplikacji. To dwa różne urządzenia: czujnik rozpoznaje zdarzenie, zawór wykonuje polecenie. [1–2]

W instalacji SATEL podobny efekt uzyskuje się przez dobranie czujki zalania, obsługującej ją centrali oraz odpowiedniego wyjścia i zaworu. Przykładem urządzenia detekcyjnego jest AXD-200 z sondą FPX-1, pracujący w odpowiednim trybie. Sposób współpracy z INTEGRĄ przez ABAX 2 lub z BE WAVE dobiera się do konkretnej konfiguracji. W BE WAVE czujka Multipurpose Detector może uczestniczyć także w rutynach sterowania wodą. [7–8]

01Woda przy sondzieCzujnik wykrywa zdarzenie.

02Reakcja systemuHub lub centrala uruchamia zaprogramowaną logikę.

03Zamknięcie zaworuSprawny, zgodny zawór odcina chroniony dopływ.

04Informacja dla CiebiePowiadomienie i sprawdzenie przyczyny.

Schemat funkcjonalny, bez szczegółów okablowania. Reakcja wykonawcza i powiadomienie mogą następować równolegle.

Odcięcie wody ogranicza dopływ do chronionej części instalacji. Nie usuwa wody, która już wypłynęła, i nie zatrzyma np. wody napływającej z zewnątrz budynku. Po alarmie trzeba znaleźć przyczynę, a nie od razu ponownie otwierać zawór z telefonu. W projekcie ustalamy też, które obiegi mogą zostać odcięte: nie powinno się bez analizy zamykać wspólnego zasilania ważnych instalacji.

2. Sterowanie światłem: wygodny powrót i mniej zapomnianych lamp

Dobry scenariusz oświetlenia rozwiązuje prosty problem. Wchodzisz z zakupami — zapala się uzgodnione światło. Wychodzisz jako ostatni — system wyłącza wybrane obwody. Wracasz wieczorem — oświetla się dojście do drzwi. Nie trzeba automatyzować całego domu, aby odczuć różnicę.

Ajax oferuje m.in. LightSwitch Jeweller, sterowany lokalnie i przez aplikację, oraz moduły wykonawcze pozwalające dołączać istniejące obwody. SATEL INTEGRA może korzystać z wyjść i ekspanderów, takich jak INT-ORS lub INT-IORS, a BE WAVE z właściwych sterowników oświetlenia. Dobór zależy od instalacji, rodzaju lamp i potrzebnej funkcji. Zwykłe włączanie i wyłączanie nie jest tym samym co ściemnianie lub regulacja barwy. [3,9–11]

Ciekawą funkcją jest symulacja obecności: wybrane lampy działają podczas nieobecności domowników. W Ajax można wykorzystać scenariusze czasowe; SATEL INTEGRA pozwala zaprogramować odpowiednią logikę, a BE WAVE oferuje również funkcję symulacji obecności. To wsparcie ochrony, nie gwarancja, że włamywacz uzna dom za zamieszkany.

Warto zachować zwykłą, wygodną obsługę przyciskiem. Jeśli do zapalenia światła w łazience za każdym razem potrzebny jest telefon, automatyka nie została dobrze dopasowana do życia domowników.

3. Brama wjazdowa, garaż i furtka: polecenie to jeszcze nie potwierdzenie

Sterowanie bramą z alarmu może umożliwiać otwarcie wjazdu z aplikacji, pilota lub przycisku scenariusza. Po dojechaniu do posesji można jednym działaniem uruchomić uzgodnione funkcje, np. otworzyć bramę i włączyć światło podjazdu. Zakres rozbrojenia alarmu należy ustalić osobno, zgodnie z uprawnieniami użytkownika.

W Ajax Relay Jeweller może podać odpowiedni sygnał do zgodnego wejścia sterującego automatyki. W SATEL wykorzystuje się właściwie dobrane wyjścia lub moduły przekaźnikowe; BE WAVE również pozwala sterować zgodnymi urządzeniami przez elementy wykonawcze. Nie oznacza to bezpośredniego podłączania silnika bramy do dowolnego wyjścia alarmowego. [4,9,11]

Praktyczne dodatki to informacja o zbyt długo otwartym garażu, światło po otwarciu furtki albo udostępnienie wybranej funkcji konkretnej osobie. Automatyczne zamykanie musi uwzględniać logikę napędu, fotokomórki i pozostałe zabezpieczenia. System alarmowy nie zastępuje zabezpieczeń ruchomej bramy.

4. Rolety, żaluzje i zasłony: sceny dopasowane do domu

Rolety można powiązać z harmonogramem, wyjściem z domu albo sceną wieczorną. W INTEGRZE sterowanie osłonami okiennymi realizuje się przy użyciu odpowiedniej konfiguracji i modułów. BE WAVE ma dedykowane urządzenia do sterowania roletami. Ajax może współpracować z właściwym zewnętrznym sterownikiem lub automatyką przez dobrany interfejs. Sposób podłączenia zależy od silnika i jego sterowania. [4,9,11]

Przy wyborze trzeba ustalić, czego oczekujesz: polecenia góra/dół, ustawienia pozycji, sterowania lamelami czy tylko uruchomienia sceny. Te funkcje nie są równoważne. Sam uniwersalny przekaźnik nie daje automatycznie pomiaru pozycji i procentowego otwarcia rolety.

Scena „wychodzę” może zamknąć wybrane osłony. Scena „wieczór” może ustawić je inaczej w salonie niż w sypialniach. Reakcje związane z zagrożeniem planujemy osobno, tak aby automatyka nie utrudniała opuszczenia domu.

5. Ogrzewanie, wentylacja i jakość powietrza

System alarmowy wie, czy określone okno jest otwarte i czy domownicy wyszli. Po dołożeniu odpowiednich czujników oraz sterowania można wykorzystać te informacje do komfortu: ograniczyć grzanie podczas wietrzenia, zmienić nastawę na czas wyjazdu albo przywrócić codzienny tryb przed powrotem.

Ajax LifeQuality Jeweller mierzy temperaturę, wilgotność i stężenie CO₂. Dane są widoczne w aplikacji i mogą wyzwalać uzgodnione scenariusze, np. sterowanie zgodną wentylacją lub nawilżaczem przez urządzenie wykonawcze. LifeQuality jest monitorem parametrów powietrza, a nie samodzielnym sterownikiem każdego kotła. [5]

W SATEL INTEGRA automatyka grzewcza może korzystać z pomiarów, logiki centrali i właściwych elementów sterujących. Do bardziej rozbudowanej integracji służy m.in. INT-KNX-2, łączący INTEGRĘ z instalacją KNX. BE WAVE udostępnia rozwiązania do regulacji temperatury, w tym głowice Smart Thermostat, oraz sceny i harmonogramy. [9,11–12]

Przed sterowaniem ogrzewaniem sprawdzamy wymagania jego producenta. Zmiana nastawy lub podanie sygnału na przeznaczone wejście to coś innego niż odcinanie zasilania kotła, pompy ciepła czy rekuperatora. Ważna jest też histereza i opóźnienia: urządzenie nie powinno przełączać się co chwilę przy niewielkich zmianach temperatury.

6. Dym, wzrost temperatury, czad i gaz: właściwy czujnik do zagrożenia

Alarm może informować o zagrożeniach innych niż włamanie, także gdy domownicy są na miejscu. Kluczowy jest dobór detektora: czujnik dymu, czadu i gazu palnego reagują na różne zjawiska. Ich nazwy nie są zamienne.

W rodzinie Ajax FireProtect 2 dostępne są różne warianty detekcji, w tym urządzenia łączące wykrywanie dymu, temperatury i CO. W SATEL przykładem jest TSD-1 do wykrywania dymu i ciepła oraz DG-1 CO, DG-1 ME i DG-1 LPG do odpowiednio czadu, metanu i propan-butanu. BE WAVE ma również dedykowane urządzenia do wykrywania zagrożeń pożarowych i czadu. [11,13–15]

Oprócz lokalnej sygnalizacji można przewidzieć przekazanie zdarzenia do użytkowników i uzgodnionego odbiorcy monitoringu. Reakcje wykonawcze wymagają osobnego projektu. Nie stosujemy jednej reguły „w razie każdego alarmu wyłącz wszystko” — w różnych zagrożeniach potrzebna może być inna reakcja.

Rozmieszczenie, zasilanie, okres użytkowania i sposób sprawdzania czujek wynikają z instrukcji konkretnego modelu oraz projektu. Rozbudowa alarmu o takie urządzenia nie oznacza automatycznie, że powstał system sygnalizacji pożarowej przeznaczony do dowolnego budynku.

7. Energia, urządzenia elektryczne i podlewanie ogrodu

Inteligentne gniazdo lub przekaźnik może wyłączyć wybrane urządzenie po wyjściu z domu, uruchomić je według harmonogramu albo udostępnić zdalną obsługę. Ajax Socket Jeweller oferuje sterowanie zasilaniem i pomiar zużycia energii. Również w ekosystemie BE WAVE dostępne są urządzenia wykonawcze z pomiarami. W instalacji SATEL zakres odczytów zależy od zastosowanego modułu — zwykły przekaźnik nie staje się licznikiem energii. [6,11]

Przed automatycznym wyłączeniem obwodu ustalamy, co jest do niego podłączone. Wyłączenie dekoracyjnego oświetlenia może być wygodne, ale odcięcie lodówki, akwarium albo sprzętu wymagającego ciągłej pracy będzie złym scenariuszem. Sprawdzamy też obciążenie, charakter odbiornika i zachowanie po powrocie zasilania.

W ogrodzie możliwe jest uruchamianie podlewania przez właściwe sterowanie zaworami lub wejściem sterownika nawadniania. SATEL opisuje takie scenariusze dla INTEGRY, a Relay Ajax może współpracować z odpowiednią automatyką nawadniania. BE WAVE również pozwala włączać zgodne elementy wykonawcze w rutyny. [4,9,11]

Pomiar wilgotności powietrza w salonie nie jest pomiarem wilgotności gleby. Jeżeli podlewanie ma uwzględniać deszcz, stan zbiornika lub inne warunki, potrzebne są właściwe dane, czujniki i logika. Nie zakładamy takich funkcji wyłącznie dlatego, że urządzenie ma aplikację.

8. Pomoc jednym przyciskiem, konta domowników i współpraca z kamerami

Nie każda ważna sytuacja zaczyna się od detektora. Odpowiednio skonfigurowany przycisk może uruchomić sygnał napadowy albo uzgodnione wezwanie pomocy. Ajax oferuje m.in. Button i DoubleButton; SATEL pozwala korzystać z odpowiednich przycisków, pilotów i funkcji manipulatorów. W BE WAVE Smart Button może służyć także do codziennego uruchamiania scen. Trzeba ustalić, kto otrzymuje zdarzenie i kto faktycznie podejmie działanie. [11,16]

Aplikacja ułatwia codzienną obsługę: sprawdzenie stanu, sterowanie dopuszczonymi funkcjami i przeglądanie zdarzeń. W firmie przydają się indywidualne konta oraz ograniczenie uprawnień — np. pracownik może obsłużyć swoją strefę, a osoba zajmująca się serwisem nie musi mieć stałego dostępu do wszystkiego. Możliwości zależą od wybranego systemu.

Kolejne uzupełnienie to weryfikacja zdarzenia obrazem. W Ajax służą do tego zgodne urządzenia MotionCam i rozwiązania wideo. SATEL oferuje także odpowiednie możliwości w BE WAVE, m.in. Motion Detector Cam. W INTEGRZE zakres współpracy z obrazem zależy od konkretnego interfejsu i integracji. Zdjęcie z czujki, podgląd kamery i ciągłe nagrywanie CCTV to trzy różne funkcje. [11,17]

Jeśli potrzebujesz informacji o zbyt długo otwartych drzwiach, awarii instalacji albo zmianie warunków w pomieszczeniu, część takich sygnałów można również doprowadzić przez odpowiednie wejścia. Najpierw sprawdzamy dostępny sygnał i zgodność. Nie każde urządzenie domowe można w ten sposób nadzorować.

9. Co wybrać: Ajax, SATEL INTEGRA czy BE WAVE?

Nie ma sensu porównywać wyłącznie liczby funkcji w reklamie. Dwa systemy mogą sterować światłem, ale różnić się sposobem wykonania, rozbudowy i obsługi. Wybór zaczynamy od budynku, istniejącej instalacji i tego, co ma robić konkretny dom.

W obrębie SATEL nie przypisujemy automatycznie funkcji INTEGRY wszystkim centralom PERFECTA, VERSA czy każdemu wariantowi BE WAVE. Podobnie nie zakładamy, że dowolny hub Ajax obsłuży każde urządzenie i scenariusz. Sprawdzenie zgodności jest częścią doboru, nie formalnością po zakupie.

10. Jeden dzień w domu z dobrze zaplanowaną automatyką

Najlepszą miarą wartości systemu jest liczba drobnych problemów, które rozwiązuje bez komplikowania obsługi. Tak mogą wyglądać przykładowe scenariusze — każdy wymaga odpowiedniego wyposażenia i uzgodnienia z domownikami.

11. Dodatkowe funkcje alarmu warto zaplanować, zanim kupisz sprzęt

W nowym domu szczególnie opłaca się wcześniej ustalić miejsce zaworu, trasy przewodów, obwody oświetlenia i wejścia sterujące bramy. Po zakończeniu wykończenia nadal można wiele zrobić, ale zakres prac będzie zależał od dostępu do instalacji. O przygotowaniu infrastruktury przeczytasz w naszym poradniku o alarmie, kamerach i sieci przed tynkami.

Przy istniejącym alarmie zaczynamy od identyfikacji centrali, wersji oprogramowania, wolnych wejść i wyjść oraz możliwości zasilania i komunikacji. Rozbudowa może być niewielka, ale czasem wymaga modułu, przewodów lub zmiany koncepcji. Dopiero potem dobieramy urządzenia i ustalamy zakres wyceny.

Co przy braku internetu lub prądu?

Wiele reakcji może być wykonywanych lokalnie przez centralę lub hub, bez ciągłego połączenia z aplikacją. Trzeba jednak sprawdzić konkretny scenariusz, a osobno dostępność powiadomień i sterowania zdalnego. Brak internetu i brak zasilania to różne awarie. Urządzenie wykonawcze pozbawione wymaganego zasilania nie zrealizuje polecenia tylko dlatego, że centrala ma akumulator.

Podczas odbioru sprawdzamy więc również reakcję po awarii i po przywróceniu zasilania. Dotyczy to zaworów, przekaźników, bram, ogrzewania i komunikacji. Więcej o podtrzymaniu znajdziesz w tekście Alarm przed zimą — co sprawdzić, zanim zabraknie zasilania.

Najczęstsze pytania o alarm i inteligentny dom

Czy sam czujnik zalania odetnie wodę?

Nie. Wykrywa wodę i przekazuje zdarzenie. Automatyczne zamknięcie wymaga zaworu, zgodnego sterowania oraz skonfigurowanej reakcji. Przykładem jest zestaw LeaksProtect, zgodny hub Ajax i WaterStop.

Czy muszę wymieniać cały alarm, żeby dodać automatykę?

Niekoniecznie. Najpierw sprawdzamy model centrali i możliwości rozbudowy. Czasem wystarczą dodatkowe czujniki lub moduły. Nie da się tego jednak ocenić wyłącznie po wyglądzie klawiatury przy wejściu.

Czy Ajax i SATEL można połączyć z każdą bramą?

Nie ma jednej gwarancji dla wszystkich napędów. Sprawdzamy dostępne wejścia sterujące, wymagany sygnał, sposób potwierdzania położenia i zabezpieczenia. Dopiero do tego dobieramy interfejs.

Czy ochrona przed zalaniem działa, kiedy jestem w domu?

Powinna być zaprojektowana do działania niezależnie od czuwania przeciwwłamaniowego. Ustalamy to w konfiguracji i sprawdzamy podczas odbioru.

Czy jeden system zastąpi wszystkie sterowniki w domu?

Może połączyć wiele funkcji w wygodną obsługę, ale urządzenia nadal potrzebują właściwych sterowników i zabezpieczeń. Zgodność z pompą ciepła, rekuperacją, roletami czy bramą wymaga weryfikacji.

Czy można zacząć od kilku funkcji?

Tak. Rozsądny początek to potrzeby, które mają dla Ciebie największą wartość: np. wykrycie zalania i odcięcie wody, obsługa bramy oraz wyłączenie wybranych świateł. Dalszą rozbudowę warto przewidzieć w projekcie.

Alarm Plus · Siedlce i okolice

Co Twój alarm mógłby robić poza pilnowaniem domu?

Opowiedz nam o codziennych potrzebach. Masz już alarm? Przygotuj model centrali i listę funkcji, które chcesz dodać. Budujesz dom? Zacznijmy od rzutu i planu instalacji.

Porozmawiajmy o możliwościach690 287 103

Źródła i przykładowe urządzenia

Materiał redakcyjny Alarm Plus opracowany na podstawie dokumentacji producentów. Zdjęcia urządzeń i logotypy: Ajax Systems oraz SATEL. Znaki towarowe należą do ich właścicieli. Opis dotyczy możliwości odpowiednio wyposażonych systemów, nie jednego gotowego zestawu.

1. Ajax LeaksProtect Jeweller
2. Ajax WaterStop Jeweller
3. Ajax LightSwitch Jeweller
4. Ajax Relay Jeweller — instrukcja
5. Ajax LifeQuality Jeweller
6. Ajax Socket Jeweller
7. SATEL AXD-200
8. BE WAVE Multipurpose Detector
9. Automatyka SATEL INTEGRA
10. SATEL INT-IORS
11. SATEL BE WAVE i FAQ BE WAVE
12. SATEL INT-KNX-2
13. Ajax FireProtect 2 Heat/Smoke/CO — dokumentacja producenta
14. SATEL TSD-1
15. SATEL DG-1 CO, DG-1 ME, DG-1 LPG
16. Ajax Button — funkcje przycisku
17. Scenariusze Ajax